* ژنرالی که عاقبت به خیر شد!

ژنرال وِویچِخ یاروزلسکی آخرین رهبر کمونیست لهستان در دههٔ ۸۰ میلادی بود. در شب ۱۳ دسامبر ۱۹۸۱ دستور سرکوب تمام جنبش‌های دموکراسی‌خواه لهستان موسوم به اتّحادیّۀ همبستگی لهستان را صادر کرد.

صبح روز بعد درحالی که ارتش خیابان‌ها را قُرُق کرده بودند، ژنرال ملت را این گونه خطاب قرار داد که: اراذل و اوباش غربی با مطرح ساختن دروغ دموکراسی به دنبال نابودی حکومت کمونیستی لهستان هستند ولی من هرگز این اجازه را به آن‌ها نخواهم داد.

تحت حکومت او تمام صداهای مخالف دستگیر، تجمّعات ممنوع، کتاب‌ها سانسور و دانشجویان و اساتید زندانی شدند. مرزهای لهستان با غرب بسته شد و ساعت ١٠ در تمام کشور خاموشی شبانه اعلام می‌شد و هرگونه اعتصابات کارگری با یورش ارتش همراه بود.

در سال ۱۹۸۴ یاروزلسکی در سمینار حزب کمونیست شوروی شرکت کرد. پس از جلسه و هنگام بازگشت به کشور خبرنگاری از او پرسید:

بزرگ‌ترین آرزوی شما چیست؟

ژنرال پاسخ داد: برای این که مردم لهستان دوستم داشته باشند یک معجزه لازم است، امیدوارم شاهد آن باشم.

وقتی میخائیل گورباچف در سال ۱۹۸۵ در مسکو به قدرت می‌رسد و سیاست‌های اصلاح‌طلبانه‌ای در پیش می‌گیرد. اوضاع بد اقتصادی کشور، یاروزلسکی را مجاب می‌کند به تدریج به یکی از مدافعان اصلی گفتگو با مخالفان در کشور بدل شود.

با وجود اعتراض تندروهای حزب، یاروزلسکی با ایستادگی در برابر آنان تصمیم گرفت با رهبران اتحادیه همبستگی که خودش آن‌ها را به زندان انداخته بود مذاکره کند و در نهایت با توافقات صورت گرفته در سال ۱۹۸۹ نخستین بار انتخاباتی آزاد و دموکراتیک در لهستان شکل گرفت.

تمام کاندیداهای حزب کمونیست شکست خوردند و دولتی با اکثریّت حزب همبستگی تشکیل شد. ولی در کمال شگفتی آن‌ها یاروزلسکی همان کسی که زندانیشان کرده بود را برای یک دورۀ ۶ ساله به ریاست جمهوری لهستان برگزیدند،

اما ژنرال پس از گذشت یک سال ناگهان استعفا می‌دهد تا راه برای انتخابات جدید در کشور باز شود که طی آن، رهبر اتحاد همبستگی پیروز می‌شود و زمینۀ گذار آرام به سوی دموکراسی را در لهستان فراهم می آورد.

در جایی یاروزلسکی گفته بود: کاملاً اطمینان دارم که بهترین اظهارنظرها بعد از مرگ افراد صورت می‌گیرد و از آنجایی که بیش از هفتاد سال سن دارم، در آینده‌ای نزدیک و هنگامی که در قبرستان آرمیده‌ام از من بهتر سخن خواهند گفت.

اما او زنده ماند و معجزه‌ای که آرزوی آن را داشت به چشم خود دید که همان چهرۀ منفور سابق، در سال ۲٠۱۲ توسط مردم لهستان به عنوان مهم‌ترین شخصیت سیاسی این کشور در قرن اخیر انتخاب شد و سرانجام در سال ۲٠۱۵ در سن ٩٠ سالگی درگذشت.

همان دیکتاتوری که در یک شب لهستان را درهم کوبیده بود، بدون جنگ و خونریزی شاخه‌ای که مدت‌ها خود بر آن ایستاده بود را کاملاً قطع کرد و کمونیسم را از این کشور بیرون راند تا امروز همان لهستان، دومین اقتصاد اروپای مرکزی و البته بزرگ‌ترین اقتصاد درمیان کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق باشد.


✍ ع. خدابنده


🤔🤔🤔