‍ عُمَر سلطان‌العلما ۳۴ ساله وزیر دولت امارات در امور هوش مصنوعی

🔸عُمَر سلطان العلما ۳۴ سال سن دارد( اصالتا ایرانی) و از هفت سال پیش وزیر دولت امارات در امور هوش مصنوعی است که پرونده های اقتصاد دیجیتال و مدیرکل دفتر نخست وزیر نیز به سمت‌های او افزوده شده است. نکته غبطه برانگیز تنها این نیست که در این کشور هوش مصنوعی وزارت خانه مستقل دارد یا به جوانی در این سن و سال چنین مسئولیتی سپرده شده است. نکته مهم بینش عمیق اوست که بی تردید برآمده از دانش جدید و مطالعات تاریخی درست است.

ماشین چاپ کتاب در اروپا در سال ۱۴۵۴ میلادی توسط گوتنبرگ اختراع شد و به‌سرعت به عنوان ابزاری مهم در انتشار دانش و فرهنگ در اروپا گسترش یافت. اما در جهان اسلام، استفاده از ماشین چاپ با تأخیری قابل‌توجه همراه بود. نخستین چاپخانه‌ای که به زبان عربی و در سرزمین‌های اسلامی به‌کار گرفته شد، در اواخر قرن هفدهم (حدود سال ۱۷۲۷ میلادی) در امپراتوری عثمانی بود. این به معنای فاصله‌ای نزدیک به ۲۷۰ سال میان اختراع این فناوری در اروپا و استفاده آن در دنیای اسلام است. به نظر می‌رسد آقای عمر سلطان‌العلماء اطلاع دقیقی از آخرین پژوهش‌های تاریخی در باره چرایی تاخیر در بکارگیری صنعت چاپ در خاورمیانه دارد.
در بسیاری از مناطق اسلامی، نگرانی‌هایی در مورد تحریف متون مقدس، به‌ویژه قرآن، وجود داشت. مقامات مذهبی اعتقاد داشتند که ماشین چاپ ممکن است باعث انتشار نسخه‌های نادرست قرآن شود.

خوشنویسان هم در این تاخیر بی‌تقصیر نبودند. خوشنویسی در جهان اسلام یک هنر و حرفه ارزشمند بود. استفاده از چاپخانه تهدیدی برای این هنر تلقی می‌شد و برخی خوشنویسان از ترس از دست دادن جایگاه و درآمدشان با این فناوری مخالفت کردند. حکام محلی و امپراتوری‌ها، به‌ویژه در عثمانی، هم نگران بودند که دسترسی گسترده به متون چاپی باعث گسترش افکار و ایده‌های انقلابی شود که می‌تواند اقتدار آن‌ها را تضعیف کند. این معضلات به گونه‌ای دیگر امروز نیز گریبان ما را گرفته است و سبب مقاومت در برابر فنآوری و تحولات مدرن و حتی شبکه‌های اجتماعی شده است با این تفاوت که در کشور ما نه آن اراده جدی برای توسعه وجود دارد و نه ان مجال لازم برای بکارگرفتن جوانانی مطلع که عهده دار مسئولیت شوند.

در اینجا ذکر منابع و کتاب‌هایی که وزیر اماراتی نقد تاریخی خود را از اطلاعات و یافته‌های آن کتب و منابع بدست آورده است، خارج از حوصله بحث است اما این نکته محل تامل است که یک مقام جوان ضمن اطلاع از آخرین یافته‌های تاریخی، قدرت انطباق آن با دوران معاصر را نیز پیدا کرده است و با نقد گذشته، برنامه آینده را مدون و اجرا می‌کند و از همه مهم‌تر اینکه حاکمیت برای توسعه و بهینه‌کردن آموزش از چنین افرادی بهره می‌برد.

✍️سهند ایرانمهر


#تحلیل_زمانه
🌍 @TahlilZamane