نامهای به آقایان سیدمصطفی،سیدمجتبی، سیدمیثم و سیدمسعود خامنهای
نامهای به آقایان سیدمصطفی،سیدمجتبی، سیدمیثم و سیدمسعود خامنهای
بسم الله الرحمن الرحیم
حضرات آیات آقایان سید مصطفی، سید مجتبی، سید میثم و سید مسعود خامنهای، دامت توفیقاتهم
سلام علیکم و رحمة الله و برکاته
در آغاز، شهادت پدر بزرگوارتان، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، را به عالی جنابان، خاندان معزز و همه بازماندگان تسلیت عرض میکنم و از خداوند متعال برای ایشان، علو درجات، و برای شما و همه داغدیدگان، صبر و اجر مسئلت دارم.
در چنین روزهایی که آلام شخصی با احساسات عمومی درآمیخته است، رجوع به قرآن کریم و سیرۀ پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) بیش از هر زمان دیگری راهگشاست. قرآن کریم، در آیۀ126 سورۀ نحل، ضمن آن که حق مقابله به مثل را برای ستمدیدگان به رسمیت میشناسد، آنان را به مرتبهای برتر، یعنی صبر، عفو و مهار خشم فرا میخواند:
«و اگر کیفر دادید، همانند آسیبی که بر شما وارد شده کیفر دهید؛ ولی اگر شکیبایی کنید، بیگمان آن برای شکیبایان بهتر است.»
و بیدرنگ در آیۀ بعد، خداوند شخص پیامبر اکرم(ص) را چنین خطاب میکند:
﴿وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ﴾
تفاوت مخاطب در این دو آیه نیز تأملبرانگیز است. آیۀ نخست، خطاب به همه ستمدیدگان، حق مقابله را میپذیرد، اما آن را به عدالت محدود میکند؛ و آیه دوم، پیامبر را به مرتبهای والاتر، یعنی صبر، خویشتنداری و پرهیز از گرفتار شدن در چرخۀ کینه و انتقام فرا میخواند. گویی قرآن میخواهد جامعه را از حق آغاز کند، اما به فضیلت برساند.
از همین رو، با نهایت ادب و احترام، از محضرتان درخواست میشود که در این مقطع حساس، بیش از هر چیز، زبان قرآن و سنت رسول خدا(ص) را بازتاب دهید و از هر سخن یا اقدامی که بوی انتقام، تشدید خشونت یا گسترش کینههای اجتماعی میدهد، پرهیز کنید.
تجربه تاریخ نشان داده است که انتقام، هرچند در آغاز با انگیزه عدالت آغاز شود، غالباً به چرخهای پایانناپذیر از خشونت تبدیل میشود؛ چرخهای که در آن، خون، خون میآورد، کینه، کینه میزاید، سرمایههای انسانی و اخلاقی را نابود میکند، امنیت روانی جامعه را از میان میبرد، راه گفتوگو و اصلاح را میبندد و فرصت را در اختیار بدخواهان و دشمنان قرار میدهد تا از احساسات جریحهدار شدۀ ملتها برای استمرار بحران و ناامنی بهرهبرداری کنند. جامعهای که در آن انتقام به فرهنگ عمومی تبدیل شود، دیر یا زود از عدالت فاصله میگیرد و در گرداب خشونت گرفتار میشود.
در فرهنگ اهلبیت(ع) نیز، با وجود آن همه ستمهای جانکاه، انتقامجویی به عنوان یک راهبرد دینی و تربیتی سفارش نشد. پس از حادثه عاشورا، امام سجاد به انتقام دعوت نکرد و کسانی که به خونخواهی قیام کردند، چندان مورد تأیید واقع نشدند. امامان شیعه به جای آنکه به انتقام فرابخوانند، به حفظ کیان اسلام، تربیت انسانها، گسترش معرفت، صبر، تقیه، اصلاح جامعه و جلوگیری از ریخته شدن خونهای بیشتر اهتمام داشتند.
ائمه(ع) بهخوبی میدانستند که هر تصمیم سیاسی و اجتماعی باید بر پایه امکان تحقق، مصلحت امت و حفظ مصالح عالی اسلام اتخاذ شود، نه صرفاً بر مبنای احساسات ناشی از بزرگی مصیبت. آنان از مکر و قساوت دشمنان غافل نبودند و با این حال، میکوشیدند با حفظ مرزهای عقیدتی، آتش دشمنی را خاموش کنند و از خشونت جلوگیری نمایند؛ زیرا حفظ جان انسانها، وحدت جامعه و بقای دین، خود از بزرگترین مقاصد شریعت است.
سیره پیامبر اکرم(ص) نیز مؤید همین حقیقت است. آن حضرت، با آنکه عموی بزرگوارش، به فجیعترین شکل به شهادت رسید و بدن مطهرش مُثله شد، در فتح مکه نه قاتل حمزه را قصاص کرد و نه فرماندهندگان آن جنایت را به انتقام سپرد، بلکه با عفو و گذشت، راهی را گشود که نتیجه آن فتح دلها و گسترش اسلام بود؛ تا آنجا که خداوند نام او را جاودانه ساخت و رسالتش را جهانی گردانید.
قرآن کریم در آیات قصاص نیز، با وجود تثبیت حق دادخواهی، همواره راه عفو را برتر معرفی کرده است: ﴿فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ...﴾ (بقره: ۱۷۸) و ﴿فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ﴾ (مائده: ۴۵). بدینسان، عفو را نه نشانه ضعف، بلکه جلوهای از ایمان، بزرگواری و عامل اصلاح جامعه میداند.
امروز نیز اگر خانوادههای شهیدان، بهویژه خاندان شخصیتهای بزرگ، پرچمدار صبر، بردباری و دعوت به آرامش باشند، افزون بر اجر الهی، جامعه را از گرفتار شدن در دور باطل خشونت و انتقام حفظ خواهند کرد و الگویی ماندگار از اخلاق اسلامی و سیره نبوی و علوی به یادگار خواهند گذاشت.
امیدوارم خدای سبحان به همه بازماندگان این حادثه، صبر جمیل و توفیق گذشتن از انتقام و به جامعه اسلامی، بصیرت، آرامش و توفیق پیمودن راه قرآن و اهلبیت(ع) را عنایت فرماید.
👤 آیه الله استاد احمد عابدینی
👌🤔🤔
جهت آشنایی با نظریات فقهی و تفسیری به کانال بازاندیشی بپیوندید:
https://t.me/bazandishi_tafsir
🌺🍃