آتش بر فقر یا قاچاق؟ نگاهی انتقادی به یک اقدام جنجالی
📝 آتش بر فقر یا قاچاق؟ نگاهی انتقادی به یک اقدام جنجالی
✍️ محمد مقصود
وکیل پایه یک دادگستری
در روزهای اخیر، ویدیویی در شبکههای اجتماعی بهسرعت وایرال شده که موجی از واکنشهای مردمی، رسانهای و کارشناسی را در پی داشته است. این ویدیو، صحنههایی مستند از آتش زدن بیش از ۸۰۰ تن کالای قاچاق در یکی از شهرهای ایران را به تصویر میکشد. در این مراسم که با حضور مسئولان رسمی برگزار شده، مقادیر عظیمی از لوازم خانگی از جمله تلویزیون، یخچال، لباسشویی، جاروبرقی، کولر و سایر وسایل برقی نو و سالم، به بهانه مبارزه با قاچاق به آتش کشیده میشوند.
در این ویدیو، صدای فردی شنیده میشود که با لحنی انتقادی و ناراحتکننده میگوید:
«مردم دنیا شاهد.... مسئولین هستند. بهجای اینکه این وسایل را به آدمهای نیازمند – مثل کمیته امداد، بهزیستی یا جوانان در شرف ازدواج – بدهند، آنها را آتش میزنند. ایران، سرزمین عجایب است...»
محتوای این فیلم، فراتر از یک اتفاق محلی یا تصمیم اداری ساده است؛ این یک نماد است، یک فریاد تصویری از تضاد بین "قانونگرایی صوری" و "عدالت اجتماعی واقعی". در کشوری که میلیونها نفر زیر خط فقر زندگی میکنند، چنین اقدامی برای بسیاری غیرقابل درک است.
درابعاد انسانی و اجتماعی آن، لوازمی که نابود شدند، میتوانستند زندگی هزاران خانواده محروم را متحول کنند. در حالی که بسیاری از هموطنان ما حتی از داشتن یک یخچال ساده محروماند، دیدن این صحنه برای مردم تلخ و توهینآمیز است.
ودرابعاد قانونی، اگرچه مبارزه با قاچاق ضروری است، اما روشهای اجرای قانون نباید منجر به هدررفت سرمایه ملی و جریحهدار شدن احساسات عمومی شود. در بسیاری از کشورها، کالاهای توقیفشده پس از طی روند قضایی، به نهادهای حمایتی یا بازارهای ثانویه منتقل میشوند.
ودرابعاد رسانهای و بینالمللی آن، چنین ویدیوهایی بهسرعت در سطح جهان منتشر میشوند و چهرهای نگرانکننده از سیاستگذاری در ایران به نمایش میگذارند. تصویری که در آن عقلانیت، کارآمدی و مردممحوری جایشان را به نمایشهای پرهزینه و بیفایده دادهاند.
درنتیجهگیری باید گفت:
مبارزه با قاچاق مهم است، اما سوزاندن کالاهایی که میتوانند فقر را کاهش دهند، نه تنها مسئلهای را حل نمیکند، بلکه به بحرانهای اجتماعی و روانی دامن میزند. اگر هدف مبارزه با فساد و قاچاق است، باید با ریشهها و شبکههای آن برخورد شود، نه با سوزاندن وسایلی که میتوانند زندگی انسانهایی را که درگیر فقر هستند، نجات دهند.
ایران، نیازمند عقلانیت اجرایی است، نه نمایشهای پر سر و صدا و بینتیجه.