تلفات غذا در ایران و جهان
تلفات غذا در ایران و جهان
بحران غذا به چالشی جدّی در سطح جهان تبدیل شده است که برخی تحوّلات مانند جنگ روسیه و اوکراین به من آن دامن میزند. البتّه مساله فقط تولید و حمل و نقل موادِّ غذایی نیست و هدررفت بسیاری از محصولات تولیدی نیز ابعاد موضوع را گسترده کرده است. امّا تکنولوژیهایی برای کاهش این چالش عرضه شدهاند که از جمله میتوان به فناوری هستهای اشاره کرد.
مسئلۀ غدا به عنوان موضوعی استراتژیک برای همۀ کشورها، به بحرانی در سطح جهان تبدیل شده است. چالشی که تحوّلات بینالمللی از جمله وقوع جنگهای و ناآرامیها و همچنین تغییرات اقلیمی و آب و هوایی، تاثیر فراوانی بر کم و کاست آنها میگذارد. امّا دلایل این موضوع، تنها به تولید کم و زیاد غذا یا چالشهای حمل و نقل محصولات خلاصه نمیشود؛ بلکه مسئله هدررفت موادِّ غذایی نیز در این بین نقش بسیار مهمّی در کمبود غذا دارد. عدم استفاده بهینه از محصولات و تلفات آنها در سالهای اخیر تبدیل به چالشی بزرگتر از تولید غذا شده است. حالا پرتوهای هستهای به میدان آمدهاند تا به حفظ مواد غذایی و کاهش چالش گرسنگی کمک کنند.
تلفات غذا در جهان چقدر است؟
به گزارش اقتصاددان به نقل از تجارت نیوز ، تولید محصولات کشاورزی در ایران به طور متوسّط سالانه نزدیک ۱۲۰ میلیون تُن است. طبق اعلام جهاد کشاورزی هر ساله ۳۰ درصد از این تولیدات از بین میرود که در مقیاس هر نفر، شامل غذای حدود ۱۵ الی ۲۰ میلیون نفر میشود. البتّه این میزان از تولید نیز تمامی نیاز کشور را تامین نمیکند و طبق اعلام رئیس سامان آموزش و ترویج کشاورزی سالانه ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار از بابت کمبودهای کشاورزی از کشور خارج میشود.
آمارهای جهانی در مورد تلفات کشاورزی نیز شرایط نگرانکنندهای دارد و به حدود یک میلیارد تن در سال میرسد. این رقم ۲۵ درصد از کلِّ غذای جهان را شامل میشود. نقطۀ قابل توجّه در این میان، نقش ایران در ردههای نخست تلفات غذایی جهان است. ایران با دارا بودن دو تا سه درصد از تلفات غذایی جهان که شامل ۱۷ درصد حبوبات و ۴۵ درصد از میوهجات میشود، آمار بالایی در تلفات غذایی دارد. طبق گزارش فائو ۱۳۴ کیلوکالری به ازای هر نفر ایرانی، غذا از بین میرود.
پرتودهی غذایی دقیقا به چه معناست؟
رادوریزاسیون و راداپرتیزاسیون، نام علمی اقداماتی هستند که با پرتودهی هستهای به موادِّ غذایی از جمله میوه، سبزی، حبوبات و غلّات، کیفیّت آنها را افزایش میدهد و باعث میشوند، کالای غذایی در مقابل آلودگی، قارچ و فرسودگی مقاومت بیشتری از خود نشان دهد. این مسئله در نهایت با افزایش طول عمر غذا، تاثیر قابل توجّه خود را در کاهش تلفات میگذارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از سال ۱۳۶۰ اعلام کرد که پرتودهی گاما برای افزایش طول عمر کالاهای غذایی تا حد ۱۰ کیلوگری مجاز است و نگرانیهای مرسوم نسبت به خطرات فعّالیّت هستهای بر غذا نیز در این بین وجود ندارد.
یکی دیگر از نگرانیهای پرتودهی غذایی، مسئله از بین رفتن فواید کالاهای غذایی است که طبق تجربه برخی کشورهای پیشرفته از جمله آمریکا و فرانسه در این زمینه، پرتودهی نتیجۀ منفی در کاهش ارزش غذایی نداشته است.
آمریکا به عنوان یکی از مجرّبترین کشورها در پرتودهی، از سال ۱۹۸۰ اقدامات خود را در این زمینه آغاز کرده است. از سال ۱۹۸۶ نیز طبق دستور فائو، تمامی مواد غذایی پرتودیده باید دارای برچسب «در معرض پرتو» را داشته باشند. کشورهای الجزایر، آلمان، نروژ، سوریه، آرژانتین، دانمارک، اکراین، برزیل، فنلاند، هند، انگلستان، بلغارستان، فرانسه، ایتالیا و تعداد دیگری از کشورها، پرتودهی غذایی را از دهه ۸۰ به این سو پذیرفتهاند.
(سایت اقصاددان،26/10/1402)