توطئه یا تئوری توطئه؟
توطئه یا تئوری توطئه؟
گفتگوی تفصیلی با عباس میلانی
📍مبنای تاریخی و سرآغاز تئوری توطئه چیست؟ مصادیق تئوری توطئه در تاریخ معاصر ایران کداماند؟ آیا در ایران پیش از قرن ۱۹ هم تئوریهای توطئه وجود داشت؟ مذهب شیعه چه تأثیری در شکلگیری آن دارد؟ اینها از جمله پرسشهایی است که با دکتر عباس میلانی در میان گذاشتیم.
📌در جامعهی خدا محور، همه چیز حساب دارد؛ همهی کارها معمار ازلی دارد؛ مردم جایگاه خود را میدانند و بر این باورند که هر چه را نفهمند، روزی خدا برایشان توضیح خواهد داد. یا منجی، یا امام زمان، یا حضرت مسیح، یا منجی یهودیها، یا پرولتاریای مارکس در آینده میآید و شرایط را درست میکند.
📌تئوری توطئه در مورد واکسن. یک جامعهی بحرانزده به تئوری توطئه باور دارد. وقتی که دچار بحران اجتماعی-اقتصادی است، تمایل مردم به مراجعه به رمل و اسطرلاب، به فالگیری و به تئوری توطئه بیشتر میشود. برای این که در دوران اضطراب، محتاج تبیین تسکین بخشی برای جهان هستیم. تئوری توطئه هم مسئولیت را از ما کم میکند و هم تسکین میدهد که یک دستی در کار است. یا انگلیسیها اداره میکنند، یا آمریکاییها اداره میکنند، یا روسها اداره میکنند، یا از کرهی مریخ اداره میکنند.
📌واقعاً فکر می کنم اگر شاه به تئوری توطئه باور نداشت، شاید انقلاب نمیشد. زیرا شاه فکر میکرد همه ی کارها را در دو سه سال آخر، آمریکا و یا انگلیس می چرخانند. هیچ فکر نمیکرد که مردم ایران هم واقعاً ممکن است بتوانند به خیابان بیایند. سند یک مذاکرهای با سفیر آمریکا و انگلیس (فکر کنم بعد از تظاهرات تاسوعا) در دست است. شاه این ها را شب به کاخ فرا میخواند و به آن ها میگوید:
شما چرا این کار را کردید؟ میگویند: چه کار کردیم؟ میگوید: فقط شما میتوانید این تظاهرات را در ایران سازماندهی کنید؛ ملت ایران نمیتوانند.
📌وقتی حادثهی یازدهم سپتامبر اتفاق افتاد، روزنامه رسمی دولت مصر، سرمقالهای نوشت مبنی بر این که این حتماً کار یهودیها و آمریکاییهاست؛ عربها توان چنین سازماندهیای را ندارند. حقارت را نگاه کنید! هم حقارت شاه، هم حقارت الأهرام... خاستگاه تئوری توطئه، دقیقاً همین خودکمبینی و ناتوان پنداشتن خود است. این خودکمبینی تا حدی نتیجهی استبداد و تا حدی نتیجهی تجربهی است. شاه دیده بود که انگلیس ها با پدرش چه کردند.
📌اگر شما هزار صفحه اسنادی را که در مورد ۲۸ مرداد در آمده است بخوانید (من این ها را به دقت خواندهام) متوجه میشوید که نقش آخوندها در برانداختن مصدق خیلی مهمتر از نقش آمریکاییها بود. این به آن معنا نیست که آمریکاییها علیه مصدق توطئه نمیکردند، ولی نقش اصلی را کاشانی و بروجردی، دیگر طرفداران مصدق که از او فاصله گرفتند و عده ی دیگری که میخواستند مصدق را بیندازند بازی کردند. حتماً این تهمت را خواهند زد که چنین حرفی را عامل آمریکا میزند. کما این که سلطنتطلبها نقدی بر کتاب من دربارهی هویدا و بعد شاه نوشتند و گفتند که من از آمریکا، انگلیس، شرکتهای نفتی، کمونیسم بینالمللی و موساد پول گرفتهام تا اعلی حضرت و سلطنتشان را خدشهدار کنم! من فکر میکنم کتاب، سلطنت شاه را خدشهدار نمیکند. ولی در ذهن بیمارِ توطئهباوران، ممکن نیست شما به عنوان محقق و از سر کنجکاوی، ده سال کار کنید و یک کتاب بنویسید.
📌انگلیس و آمریکا و روسیه انقلاب نکردند. شاه و مردم ایران، مشترکاً در اشتباهات، بلندپروازیها و کوتهفکریهایشان باعث شدند که آمریکا و انگلیس، اگر هم در مقطعی میخواستند شاه را بیندازند، به مقصدشان برسند. تنها راه جلوگیری از این که آن ها - و سایر توطئهگران - به مقصدشان برسند، این است که ما به حقوقمان آگاه و به وظایفمان ملزم باشیم. کنجکاوی در مورد سرنوشت خودمان، مبارزه با کذبیات و نفوذ غیرمجاز دیگران، از وظایف شهروندی است.
◀️متن کامل در سایت ندای آزادی و یا دانلود فایل ضمیمه شدهء PDF
🔗 http://www.nedayeazadi.net/1400/10/37673
🆔@sitenedayeazadi