اثر سیستم فیلترینگ
اثر سیستم فیلترینگ
جامعه ایران بیش از چهار دهه با سانسور سیستماتیک دست و پنجه نرم کرده و از ممنوعیت ویدئو و پارازیت ماهواره، تا فیلترینگ گسترده وبسایتها و شبکههای اجتماعی را تجربه کرده است.
اما نگاهی به گذشته نشان میدهد محدودیتهای گسترده در مقابله با ویدئو و ماهواره در عمل بیاثر بودند و هیچ کدام در هیچ دورهای باعث جلوگیری از دسترسی تودههای مردم به این ابزارها برای ارتباط با دنیای بیرون نشدند.
اینک در عصر اینترنت نیز فیلترینگ سایتها و پیامرسانها، دسترسی افراد به دنیای آزاد را صرفاً سختتر میکند و نه ناممکن. کسی که در پی یافتن وبسایت، تماشای فیلم و یا ارسال پیام باشد، در نهایت راه خود را پیدا میکند و اگر هدف این است که این ممنوعیتها باعث قطع ارتباط با دنیای آزاد میشود باید گفت که این خیالی است باطل.
حتی پیش از ظهور اینترنت، راههای خلّاقانهای برای مقابله با پارازیتهای رادیویی وجود داشت و در عمل تمام بودجهها و سالهایی که حکومت اسلامی برای ایزوله کردن کشور صرف کرد راه به جایی نبردند.
در دهه سیاه ۶۰ و به خصوص در زمان مدیریت اصلاحطلبان کنونی، داشتن فیلم خارجی و نوارهای ویدئویی VHS جرم بزرگی تلقّی میشد و گزارشها و روایتهای بسیاری حتی از شلّاق زدن افراد در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دست است.
محمد خاتمی در آذر ۱۳۶۱ با اشاره به این که تکثیر و توزیع نوارهای ویدئویی از دادگاه مبارزه با منکرات به وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی منتقل شود گفته بود «اکنون برنامهای در دست است تا با اجرای ضوابط دقیق از رشد این مسئله به صورت یک پدیده سرطانی که ممکن است به علت عدم نظارت کافی به دامان ابتذال بلغزد و فجایعی را در جامعه به وجود آورد جلوگیری نماییم».
دو دهه سانسور اینترنت در ایران
از آن دوران قریب به چهار دهه گذشته است و نه شلاق، نه بازداشت، نه پارازیت و نه فیلترینگ هیچ یک، حکومت اسلامی را به اهداف فرهنگی خود نزدیک نکرده است. تمامی این محدودیتها تا کنون تنها اثری که داشته، ایجاد زحمت مضاعف برای شهروندان بوده اما از دسترسی آن ها به دنیای آزاد جلوگیری نکرده است.
این سیاست ایزوله کردن فضای کشور با فیلترینگ یوتیوب و فیسبوک و از همه مهمتر تلگرام ادامه یافت و اینک تعدادی از نمایندگان مجلس حکومت ایران طرحی را مبنی بر ساماندهی پیامرسانهای اجتماعی ارائه کردهاند و خواستار مجازات حبس و جزای نقدی برای کسانی شدهاند که به توزیع ویپیان و فیلترشکنها برای دور زدن فیلترینگ میپردازند.
فیلترینگ گسترده و تلاش برای راهاندازی شبکه ملی اطلاعات یا همان اینترنت ملی و ایزوله کردن کشور چه از نظر فنی ممکن باشد یا نباشد، در کوتاهمدت ممکن است وضعیت گردش اطلاعات را روز به روز بدتر کند، اما این وضعیت با در نظر گرفتن پیشرفتهای تکنولوژیهای ارتباطی در نهایت گذرا خواهد بود.
زمانی جمعآوری ویدئوها ممکن بود تمام روزنههای ارتباطی مردم داخل با دنیای آزاد را مسدود کند اما توسعه و پیشرفت تکنولوژیها و ظهور ماهوارهها نشان داد که با رویش ناگزیر تکنولوژیهای جدید نمیتوان مقابله کرد و هر از چند سال، تکنولوژیهای جدید پا به میدان گذاشته و هر آنچه نهادهای فرهنگی حکومت رشتهاند، پنبه میکند.